Hướng dẫn, thuyết minh tại Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế - Đôi điều suy nghĩ
Hiện nay, vấn đề thu hút du khách đến tham quan tại Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế đang được đặt ra một cách cấp thiết. Trong nhiều năm qua, Bảo tàng đã phối hợp với các Bảo tàng trong hệ thống Bảo tàng và di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh trên toàn quốc, cũng như Bảo tàng, đơn vị lữ hành, du lịch trong Tỉnh tổ chức nhiều hội nghị, tọa đàm bàn về giải pháp thu hút khách tham quan. Và một trong những giải pháp quan trọng góp phần tạo ra sức hấp dẫn cho Bảo tàng chính là vai trò của người hướng dẫn, thuyết tại Bảo tàng và các di tích.
Đón khách tham quan Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế
Đón khách tham quan Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế

1. Vai trò của người hướng dẫn, thuyết minh tại Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế.

Vai trò của người hướng dẫn, thuyết minh được định nghĩa rất rõ trong sách Cơ sở Bảo tàng học: “Vì nó có mục đích rõ ràng về chính trị, có dẫn chứng xác đáng về mặt khoa học. Chỉ có tham quan mới có thể tạo điều kiện cho người xem hiểu phần trưng bày bảo tàng một cách rõ ràng, đồng thời hiểu biết cụ thể những di vật lịch sử, nắm được quy luật phát triển của lịch sử tự nhiên và xã hội”.

Từ khái niệm trên, chúng ta thấy công tác phục vụ công chúng đến tham quan bảo tàng cần phải có người hướng dẫn, trực tiếp thuyết minh thì hiệu quả tuyên truyền, giáo dục mới được nâng cao. Người làm công tác hướng dẫn tham quan đảm bảo lượng thông tin cung cấp giúp người xem hiểu một cách khoa học, chính xác về các chủ đề trưng bày thông qua các tư liệu, hiện vật gốc và những kết quả nghiên cứu khoa học mới nhất. Muốn truyền tải nội dung trưng bày được chính xác, khoa học, cuốn hút đến mọi đối tượng khách tham quan người thuyết minh phải đạt những yêu cầu sau: Là người có trình độ chuyên môn, có kiến thức và biết sử dụng kiến thức phù hợp với đối tượng khách tham quan, chủ động điều chỉnh lượng thông tin cần thiết, bổ sung làm phong phú những kiến thức mà khách tham quan cần biết; Luôn năng động, quan tâm đến lợi ích của bảo tàng và khách tham quan sẵn sàng phục vụ và sắp xếp các chương trình hợp lý; Là người đáng tin cậy, đúng thời gian, đúng hẹn, tạo cho khách tham quan sự tin cậy, thoải mái khi đến bảo tàng; Là cầu nối tiếp xúc giữa khách tham quan và hiện vật; Biết chấp nhận những phản hồi hay những ý kiến đóng góp của khách tham quan.

Tại Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế, người thuyết minh, hướng dẫn tham quan luôn được chú trọng đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp để có thể làm cầu nối giữa nội dung trưng bày với khách tham quan, thưởng lãm, đưa những giá trị di sản Hồ Chí Minh thâm sâu, lan tỏa trong đời sống tinh thần của xã hội.

Hiện nay Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế đang trưng bày 8 chủ đề về thân thế và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh với hơn 1.3000 hiện vật, tư liệu, hình ảnh nhằm nhấn mạnh nội dung: Những năm tháng Bác Hồ và gia đình Người ở Thừa Thiên Huế; Bác Hồ với Thừa Thiên Huế, Thừa Thiên Huế với Bác Hồ; Đây được xem là phần trưng bày có nét đặc sắc riêng biệt của Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế so với hệ thống Bảo tàng Hồ Chí Minh trong cả nước.

Để chuyển tải được hết nội dung trưng bày đến khách tham quan trong nước và quốc tế, đội ngũ hướng dẫn, thuyết minh tại Bảo tàng và di tích lưu niệm về Người luôn tích cực sáng tạo trong mọi hoạt động tuyên truyền giáo dục… Hiện nay, tại Bảo tàng Hồ Chí Minh có 9 đồng chí làm công tác thuyết minh, hướng dẫn (thuộc phòng Tuyên truyền Hướng dẫn), làm nhiệm vụ đón khách tại Bảo tàng và hệ thống di tích lưu niệm về Người 6/7 ngày trong tuần (nghỉ ngày thứ 2), sáng từ từ 7h đến 11h, chiều từ 13h30 đến 16h30. Cán bộ hướng dẫn có nhiệm vụ trực tại bàn tiếp tân, luôn sẵn sàng thuyết minh, hướng dẫn khi khách tham quan yêu cầu. Tùy theo từng đối tượng tham quan, người hướng dẫn có phương pháp và nội dung thuyết minh khác nhau, đây là nhiệm vụ hàng đầu, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho khách tham quan hiểu được nội dung, hiện vật trưng bày. Từ têy cầu đó, cán bộ thuyết minh hướng dẫn phải có kiến thức chuyên môn vững chắc, lòng nhiệt tình yêu nghề gắn bó với Bảo tàng. Tuy nhiên để thuyết minh hay, thu hút khách còn phải phụ thuộc rất nhiều vào khả năng diễn giải, truyền cảm, đồng thời chủ động điều tiết lượng thông tin phù hợp với độ tuổi, trình độ, nghề nghiệp, cụ thể như: học sinh tiểu học, học sinh trung học, sinh viên đại học, học viên các trường sĩ quan, công nhân, nhân dân lao động...

 Bảo tàng Hồ Chí Minh từ khi thành lập đến nay đã 35 năm. Cán bộ, viên chức Bảo tàng đã cố gắng vượt qua mọi khó khăn, thử thách, vừa làm vừa học thêm chuyên môn, từng bước hoàn thiện nghiệp vụ bảo tàng. Đồng thời được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và ngành chủ quản, khó khăn được kịp thời tháo gỡ. Hoạt động của Bảo tàng đã và đang phát triển, đáp ứng nhu cầu của đời sống văn hóa xã hội, bắt nhịp cùng xu thế đổi mới của đất nước. Trong sự phát triển chung của Bảo tàng, công tác thuyết minh, hướng dẫn khách tham quan cũng ngày càng nâng thêm chất lượng phục vụ, sáng tạo nhiều hình thức tuyên truyền, nội dung cũng được bổ sung, hoàn chỉnh, phong cách thuyết minh được trau dồi.

Tuy nhiên, Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế nằm trên vùng đất Cố đô, có hai Di sản thế giới và mật độ di tích, cảnh quan dày đặc, để thu hút khách tham quan, trách nhiệm của người thuyết minh, hướng dẫn lại càng nặng nề hơn trong việc tạo ra đặc trưng, lợi thế đưa khách đến với Bảo tàng.

 

2. Vấn đề đặt ra trong sự hội nhập và phát triển của thành phố Festival.

Như vậy, vấn đề đặt ra cần phải nhận thức rõ về lý luận và xác định trách nhiệm của công tác thuyết minh bảo tàng. Từ thực tế công tác của phòng Tuyên Truyền Hướng dẫn - Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế, giống như một “giáo viên nghiệp dư” từ này dùng để chỉ người thuyết minh tại bảo tàng là người cung cấp thông tin hay bài giảng về các hiện vật. Đây là điều giúp cho Bảo tàng thực hiện nhiệm vụ quan trọng là thu hút một lượng khách tham quan nhiều hơn từ mọi tầng lớp công chúng. Vai trò của người thuyết minh phải nắm rõ những khái niệm cơ bản nhất đó là công tác tổ chức giáo dục tư tưởng, tình cảm, thẩm mỹ và truyền thụ tri thức khoa học cho khách tham quan nói riêng, các tầng lớp nhân dân nói chung, là công tác chỉ dẫn và truyền đạt những thông tin ẩn kín trong các hiện vật bảo tàng để người xem cảm thụ dễ dàng và nhanh chóng.

Trước hết, đối tượng khách tham quan đầu tiên mà Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế hướng đến là là học sinh các cấp ở trong Tỉnh đến Bảo tàng. Đưa các em đến Bảo tàng là hình thức đào tạo ngoài trường học hiệu quả nhất. Bên cạnh học tập trên phương tiện thông tin đại chúng, nối mạng thì các em đến Bảo tàng chính là các em đang gần hơn với khoa học, lịch sử, qua đây các em vừa được thư giãn, được thấy một cách thức học mới, đồng thời các em sẽ tiếp nhận kiến thức từ các hiện vật, mô hình một cách tự nhiên. Và như thế sẽ tạo nên thói quen cho các em đến bảo tàng ngày càng nhiều hơn, trên cơ sở ý thích, ham muốn hiểu biết chứ không phải là bắt buộc. Những để các em thích thú tìm hiểu, cán bộ bảo tàng phải như một diễn viên với cách thuyết minh thật sự sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn. Với nhiều hình thức bổ trợ khác nhau như xem phim, hoạt động các chủ đề ngoại khóa khác nhau.

Tiếp theo là kết hợp với các tour du lịch. Lúc thuyết minh với các tour du lịch đảm bảo về thời gian của tour, đồng thời nội dung thuyết minh được truyền đạt với sự chuẩn bị chu đáo, vừa kịp thời giải đáp ngay những câu hỏi của khách tham quan muốn hiểu sâu hơn. Sự tin tưởng giữa hướng dẫn viên du lịch và thuyết minh Bảo tàng tạo nên sự hỗ trợ, hoàn thành tốt nhiệm vụ.  

Hoạt động thuyết minh tuyên truyền giáo dục của Bảo tàng Hồ Chí Minh luôn được sự hỗ trợ của các phương tiện thông tin đại chúng như: Đài phát thanh, Đài truyền hình VTV Huế, TRT… kịp thời quảng bá các hoạt động của Bảo tàng. Đồng thời, đội ngũ thuyết minh cũng sẵn sàng giới thiệu nội dung trưng bày tại Bảo tàng trở thành những chuyên mục tìm hiểu về lịch sử, văn hóa đời sống để góp phần định hướng cho các bạn trẻ.

Đội ngũ thuyết minh hướng dẫn khách tham quan Bảo tàng Hồ Chí Minh phải luôn nhiệt tình, năng động, gắn bó và tự hào với nhiệm vụ của mình, niềm vinh dự thể hiện qua những dòng cảm tưởng vô cùng trân trọng của khách tham quan.

 

3. Một số suy nghĩ và đề xuất về công tác hướng dẫn, thuyết minh.

Để đạt được những yêu cầu của một người thuyết minh hướng dẫn tham quan tại bảo tàng đòi hỏi sự phấn đấu hết sức lớn, phấn đấu không ngừng trước áp lực công việc. Vì các hoạt động của Bảo tàng Hồ Chí Minh phải luôn đổi mới đáp ứng yêu cầu của xã hội, nội dung trưng bày không ngừng nâng cao, thuyết minh như thế nào để hiện vật sống động cùng ký ức lịch sử, hay vang xa những âm vang của cuộc sống văn hóa phong phú, lại thể hiện được tình cảm hữu nghị thân thiện với bạn bè quốc tế. Do đó, người hướng dẫn khách tham quan, thuyết minh tại Bảo tàng luôn phải đặt lên trên hết là: sự yêu nghề giữ gìn đạo đức nghề nghiệp. Có thể nói đó là sự hy sinh thầm lặng của những người tâm huyết với nghề.

Phấn đấu để trở thành người thuyết minh hướng dẫn khách tham quan đạt đúng những tiêu chuẩn quy định là cả quá trình học tập và rèn luyện, trong khi khung lương nhà nước quy định thấp so với nhu cầu của đời sống, nhiều người thuyết minh còn phải chịu ảnh hưởng của bệnh nghề nghiệp, những điều này đã tác động gây không ít khó khăn cho người thuyết minh khi đối mặt với thực tế.

Trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay, các khâu bổ trợ như âm thanh, ánh sáng mỹ thuật bổ trợ rất nhiều cho người thuyết minh có thể nói hay hơn. Đặc biệt các bảo tàng trên thế giới trang bị máy ghi âm cho khách tham quan tự chọn bài thuyết minh mà họ quan tâm. Điều này có thể phù hợp cho khách tham quan tự do hoặc một số người muốn tự tìm hiểu. Còn thực tế, Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế của chúng ta hiện nay dù phương tiện kỹ thuật có hiện đại đến đâu, các bảng biểu chủ đề, chú thích cũng không thể thay thế được vai trò của người thuyết minh hướng dẫn, giải thích rõ giá trị hiện vật hình ảnh, gởi gắm những giá trị lịch sử, nhân văn sâu sắc đến với khách tham quan, là yếu tố rất quan trọng tạo hiệu quả cho những buổi ngoại khóa của học sinh, sinh viên, những đoàn tham quan đến Bảo tàng và các địa điểm di tích lưu niệm về Chủ tịch Hồ Chí Minh trên mảnh đất Huế.

Tiếp nối 35 năm xây dựng và trưởng thành của Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế, đội ngũ thuyết minh tại Bảo tàng ngày càng trẻ hóa, năng động và luôn cố gắng phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ đơn vị giao phó, góp phần quan trọng trong sự nghiệp tuyên truyền hướng dẫn về thân thế sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh - Vị lãnh tụ kính yêu của toàn Đảng, toàn dân ta.


    Ths. Nguyễn Thị Loan Giang (Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế)
 Bản in]
Các bài khác

Thông tin tham quan